یک کارشناس سیاستگذاری حوزه محیط زیست:

میزان ذرات معلق هوای تهران در مناطق مختلف مشخص نیست

یک کارشناس سیاستگذاری حوزه محیط زیست با اشاره به اینکه سیاهه انتشار شهر تهران دارای کفایت، صحت و دقت لازم برای سهم‌بندی منابع مختلف در انتشار ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون شهر تهران نیست، گفت: در تهیه این سیاهه تنها منابع انسان‌ ساخت در نظر گرفته شده و سهم منابع طبیعی مانند گرد و غبار دیده نشده است.

کد خبر: ۲۹۴۹۱۴

۳۱ مرداد ۱۳۹۷

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایسنا، محمد کاظمی با اشاره به اینکه مسئله آلودگی هوا یکی از مهمترین مشکلاتی که مردم شهر تهران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، اظهار کرد: بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد که ذرات معلق با قطر کوچک‌تر از ۲.۵  میکرون عامل اصلی آلودگی هوای پایتخت هستند به‌ طوری‌که بر اساس گزارش شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در سال گذشته منشا ۱۰۱ روز از ۱۰۸ روز هوای ناسالم در شهر تهران، غلظت بیش از حد مجاز  ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکروندر هوا بود البته این روند در آمار سال‌های پیش نیز قابل‌مشاهده است.

وی ادامه داد: ذرات معلق برخلاف دیگر آلاینده‌های هوا که به صورت گاز هستند، به صورت جامد و مایع در هوا پراکنده شده‌اند و به دو گروه ذرات معلق اولیه و ثانویه تقسیم می‌شوند. ذرات معلق اولیه ذراتی هستند که به‌صورت مستقیم از منابع آلاینده به هوای محیط وارد می‌شود و قابل‌اندازه‌گیری هستند درحالی‌که ذرات معلق ثانویه در ابتدا در اشکال مختلف گازی وارد جو می‌شوند و بر اثر فعل‌ و انفعالات موجود در هوا مانند واکنش‌های فوتوشیمیایی، هیدرولیز، چگالش و اکسیداسیون تغییر فاز می‌دهند و به شکل جامد درمی‌آیند.

این کارشناس سیاستگذاری حوزه محیط زیست با بیان اینکه ذرات معلق ثانویه از آلاینده‌های دیگر به وجود می‌آیند و دارای انواع مختلفی هستند، تصریح کرد: سولفات‌ها (SO۴۲)، نیترات‌ها (NO۳) و ترکیبات آلی ثانویه از مهمترین آن‌ها هستند بنابراین برای کاهش آلودگی هوای شهر تهران لازم است که ابتدا منابع منتشرکننده این آلاینده به‌طور دقیق شناسایی شود و به این کار اصطلاحاً منشأ یابی ذرات معلق می‌گویند.

کاظمی تاکید کرد: با توجه به اینکه ذرات معلق ثانویه به صورت مستقیم قابل‌ اندازه‌گیری نیستند، تخصیص سهم منابع انتشار آن‌ها کمی پیچیده‌تر از ذرات معلق اولیه خواهد بود بنابراین حساس‌ترین مرحله در منشأیابی ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون، درنظرگرفتن ذرات معلق ثانویه است.

وی افزود: یکی از در دسترس‌ترین مطالعاتی که در کشور در زمینه منشا یابی آلاینده‌ها صورت گرفته گزارش سیاهه انتشار آلایندگی شهر تهران است. این مطالعه که توسط شرکت کنترل کیفیت هوا منتشر شده، میزان انتشار (تناژ) تمام آلاینده‌های معیار هوای شهر تهران را در سال ۹۲ بیان کرده است. این گزارش بسیار مورد توجه مسئولان قرار گرفته است و در تحلیل‌های مختلف سهم منابع انتشار آلاینده‌ها، نتایج آن را ملاک ارائه آمار خود قرار می‌دهند. با توجه به اینکه ذرات معلق، آلاینده اصلی هوای شهر تهران هستند، این مطالعه سهم منابع مختلف در تولید ذرات معلق شهر تهران را مطابق این شکل ارائه داده است.

سهم منابع مختلف در انتشار ذرات معلق شهر تهران (شرکت کنترل کیفیت هوای تهران)

این کارشناس سیاستگذاری حوزه محیط زیست با اشاره به اینکه منشایابی دقیق و صحیح آلاینده اصلی هوای یک منطقه، مبنای برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری برای انجام اقدامات لازم در راستای کاهش آلودگی هوای آن منطقه خواهد بود، تصریح کرد: با توجه به این مسئله، این سؤال مطرح است که آیا نتایج این مطالعه برای تصمیم‌گیری‌های بعدی قابل‌اطمینان است یا خیر؟

کاظمی با بیان اینکه برای پذیرش صحت و دقت سیاهه انتشار آلایندگی شهر تهران صرفاً در منشا یابی آلاینده اصلی هوای شهر تهران یعنی ذرات معلق، درنظرگرفتن نکاتی حائز اهمیت است، گفت: یکی از نکات این است که در تعیین منابع تولیدکننده آلاینده تنها منابع انسان‌ساخت (مصنوعی) در نظر گرفته شده و سهم منابع طبیعی مثل گرد و غبار در نظر نگرفته شده است، همچنین این گزارش تفکیکی بین ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرون و ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون قائل نشده است، در صورتی‌که ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون عامل اصلی آلودگی هوای تهران شناخته می‌شود.

وی در ادامه اظهار کرد: در مطالعه سیاهه انتشار، ذرات معلق ثانویه که بر اساس مطالعات منشأیابی حدود ۲۵ درصد از این آلاینده را در هوای شهر تهران تشکیل می‌دهند، در نظر گرفته نشده است بنابراین نمی‌توان نتایج این مطالعه را دارای کفایت، صحت و دقت لازم برای سهم‌بندی منابع مختلف در انتشار ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون شهر تهران دانست. آماری که مسئولان مربوطه در مورد سهم منابع انتشار این آلاینده ارائه می‌دهند، صحیح و دقیق نیست و ضرورت دارد مطالعات دقیق‌تری در این زمینه انجام شود.

به گفته این کارشناس سیاستگذاری حوزه محیط زیست برای منشأیابی ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون با درنظرگرفتن ذرات معلق ثانویه در شهر تهران دو مطالعه دیگر توسط کارشناسان محیط زیست صورت گرفته و نتایج این دو مطالعه در بررسی‌های جداگانه‌ای مورد تحلیل قرار گرفته است.

سهم وسایل نقلیه در انتشار PM۲.۵ در مطالعه ترکیبی

کاظمی با اشاره به اینکه نتایج این دو مطالعه نسبت به نتایج گزارش سیاهه انتشار به دلیل در نظر گرفتن ذرات معلق ثانویه و ذرات با منشأ طبیعی از دقت بیشتری برخوردار است، تصریح کرد: بررسی جزئیات این دو مطالعه، نشان می‌دهد که با توجه به تعداد کم و پراکندگی نامناسب نقاط نمونه‌برداری، نتایج مذکور نیز سطح دقت بالایی ندارد بنابراین برای یک منشأیابی دقیق و جامع لازم است نقاط نمونه‌برداری به‌گونه‌ای انتخاب شوند که از وضعیت دقیق تولید ذرات معلق در کل شهر تهران نمایندگی کنند.

وی در پایان تاکید کرد: در این راستا ضروری است کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا کمیته‌های تخصصی تحت عنوان کمیته منشأیابی ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون تشکیل دهد و از جامعه متخصص دانشگاهی در این کمیته استفاده کند. این کمیته می‌تواند با استفاده از توان داخلی گامی مهم در شناسایی دقیق‌تر منابع اصلی آلودگی هوا و تعیین سیاست‌های مؤثر مقابله با آن بردارد.