مرکز تحقیقات برنج کشور؛

شالیکاران بی‌خیال کشت دوم شوند

کشت دوم برنج در مازندران به پشتوانه بارندگی اندک مرداد جاری این روزها چنان شتاب گرفته است که کارشناسان مرکز تحقیقات برنج کشور را هم به فرجام این کار و خطر بالای آن نگران کرده است.

کد خبر: ۲۹۴۰۱۲

۲۸ مرداد ۱۳۹۷

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایرنا، بارندگی های پراکنده هفته گذشته مازندران سبب شد تا برخی شالیکاران هشدار جدی کارشناسان در مورد خطر پذیری بالای کشت دوم پس از نیمه مرداد را نادیده گرفته و همچنان مشغول «آب تخت کردن» و نشاکاری باشند.

بر پایه آمار هواشناسی مازندران، در هفته پایانی 26 مرداد سراسر استان شاهد بارندگی بود که کمترین میزان 1.5 میلی متر و بیشترین هم 43 میلی متر بود.

موسسه تحقیقات برنج هر سال با جمع بندی داده های مختلف از جمله پیش بینی های فصلی هواشناسی و دوره طغیان آفت های مختلف زمان مشخصی را برای پایان کشت دوم برنج اعلام می کند و امسال هم حداکثر زمان مناسب برای این کار را تا 20 مرداد جاری اعلام کرد.

کارشناسان این موسسه معتقدند که پشت سر گذاشتن موعد تعیین شده کارشناسی، ضریب آسیب پذیری محصول را در بازه زمانی کاشت تا برداشت به سبب طغیان آفت و یا سرمای زودرس افزایش می دهد.

سرمای زودرس سال 95 که با بارش برف در روزهای نخست آذر همراه بود، افزون بر نابودی بیش از 50 درصدی محصول مرکبات مازندران، بخشی از کشت دوم برنج را هم در مناطق مختلف استان از بین برد، اگرچه به علت عمق خسارت باغ های مرکبات در آن زمان، این موضوع کمتر مورد توجه رسانه ها قرار گرفت.

معاون موسسه تحقیقات برنج کشور مستقر در آمل روز یکشنبه  به برنجکاران استان هشدار داد که خارج از موعد تعیین شده کارشناسی کشت دوم برنج را ادامه ندهند، چون با ضرر و زیان مواجه خواهند شد.

عبدالرحمان عرفانی گفت: مدت زمان به بار نشستن خوشه و به مرحله درو رسیدن رقم زودرس طارم محلی در مازندران 85 روز است و با توجه به اهمیت شرایط آب و هوایی روزهای فصل پاییز برای به بار نشستن خوشه های برنج کشت دوم، نشاکاری پس از 20 مرداد با خطرپذیری بالا همراه خواهد بود.

وی آفت ساقه خوار نسل چهارم و سرمای احتمالی فصل پاییز را مهم ترین تهدید برای کشت دوم برنج پس از موعد تعیین شده دانست و تاکید کرد: هر یک از دو تهدید می تواند همه زحمت ها، هزینه ها و دسترنج های کشاورزان را بر باد دهد.

کشت دوم برنج نیز همانند کشت یکم نیازمند صرف هزینه های شخم و شیار، دستمزد نشاکاری، آبیاری و سمپاشی و دیگر کارهای ضروری برای نگهداری است که در صورت از بین رفتن محصول به علت تاخیر در کشت، کشاورزان دچار ضرر و زیان غیرقابل جبران خواهند شد.

معاون مرکز تحقیقات برنج از کشاورزان خواست تا به خطر پذیری از بین رفتن محصولشان به سبب تاخیر در کشت دوم توجه جدی کنند و تنها وجود آب به خاطر بارندگی اندک مرداد را ملاک عمل قرار ندهند.

وی در عین حال نسبت به احتمال کمبود آب هم هشدار داد و گفت: مشکل کم آبی با بارندگی اندک این ماه رفع نشده است و خطر همچنان وجود دارد که برنجکاران برای کشت دومی که با تاخیر انجام می دهند، نتوانند آب کافی و مورد نیاز را تامین کنند.

** مکانیزاسیون و افزایش رغبت به کشت دوم

یکی از دلایل افزایش رغیب برنجکاران مازنی به کشت دوم در چند سال گذشته، مکانیزه شدن برداشت این محصول بوده است که سبب شده تا در بازه زمانی یک ماهه کار برداشت به اتمام برسد.

در شیوه سنتی کاشت و برداشت برنج، کشاورزان به علت کمبود کارگر و ضرورت یاری گرفتن از همسایگان، به نوبت شالیزارها را نشا می کردند و به همین دلیل زمان برداشت شالی نیز این نوبت رعایت می شد و دوره برداشت حدود دو ماه تا 2.5 ماه به درازا می کشید.

در حالی که حتی تا دو سال پیش دوره برداشت شالی در مناطق مختلف مازندران دستکم دو ماه زمان می برد و بسیاری از کشاورزان به کشت دوم نمی رسیدند، امسال به نظر می رسد در دوره زمانی حداکثر 35 روزه کار برداشت به اتمام برسد و به همین دلیل برنجکاران تاخیر چند روزه را با وجود هشدار کارشناسان نادیده می گیرند.

برداشت مکانیزه سبب شد تا برنامه جهاد کشاورزی برای 30 هزار هکتار کشت دوم در یک دوره 10 ساله در کمتر از دو سال محقق شود و از آن هم فراتر رود.

پارسال بر اساس آمار جهاد کشاورزی مازندران، بیش از 38 هزار هکتار شالیزار استان زیر کشت دوم رفت و پیش بینی می شد امسال با هشدارهای کارشناسان و مسئولان ذیربط و اطلاع رسانی رسانه ای این میزان به نصف و حدود 20 هزار هکتار کاهش یابد ولی با شتابی که این روزها در کشت دوم دیده می شود ممکن است سطح زیر کشت بیشتر از سال گذشته شود.

مشاهدات خبرنگار از مناطق مختلف مازندران نشان می دهد بسیاری از کشاورزان با دیدن بارندگی و جاری شدن روان آب در رودخانه ها و نهرهای کشاورزی و افزایش میزان آب، آببندان ها به صورت پرکوب در حال شخم و شیار شالیزارها هستند.

این دسته از کشاورزان که تنها کمبود آب را مانع کشت دوم می دیدند، به یمن برداشت مکانیزه و بارندگی اندک مرداد، کمترین اثرپذیری را از هشدارها در باره احتمال سرمازدگی و طغیان آفات دارند.

این در حالی است که کارشناسان کشاورزی می گویند کشت دوم با نسل سوم و چهارم کرم ساقه خوار برنج به صورت جدی تهدید می شود و در صورت بی توجهی کشاورزان ممکن است در آینده حتی کشت اول را هم برای آنان سخت غیرممکن کند.

کرم ساقه خوار نسل اول و دوم بیشتر در کشت یکم طغیان می کند که کشاورزان به صورت غیرشیمیایی یا شیمیایی با آنها مبارزه می کنند ولی نسل دوم و سوم در ساقه های باقی مانده در شالیزارها یا داخل علف های هرز مرزهای شالیزاری و مزارع مجاور پنهان می شوند و با کشت دوم طغیان می کنند.

مقابله شیمیایی با این آفت در کشت دوم به خاک شالیزاری آسیب جدی وارد می کند و ممکن است به دیگر محصولات پاییزی مزارع اطراف هم خسارت وارد کند.

معاون مرکز تحقیقات برنج کشور به کشاورزان توصیه کرد تا به جای کشت دوم برنج، در شالیزارهای خود باقلا و علوفه دامی کشت کنند.

عرفانی گفت: این دو محصول مناسب ترین برای کشت دوم در زمین های شالیزاری هستند زیرا علاوه بر درآمدزایی خوب، الگوی مناسب تناوب کشت برای زمین های شالیزاری است.

کشت دوم برنج در شالیزارهای مازندران به دو روش نشای دوباره و پرورش ساقه انجام می شود.

کارشناسان جهاد کشاورزی برآورد کرده اند که امسال حدود 60 هزار هکتار از شالیزارهای استان هم به روش پرورش ساقه کشت دوم برنج شود.

برنج حاصل از پرورش ساقه را در اصطلاح محلی «دونوج» می گویند که از مرغوبیت بیشتری نسبت به سایر برنج ها برخوردار است.

کشاورزان مازندرانی بنا بر آمارها حدود یک میلیون و 50 هزار تن برنج سفید تولید می کنند که برابر 42 درصد نیاز کشور به این محصول است.