جزئیات دستیابی ایران به فناوری پیشرفته استحصال آب ژرفی

ایران با تلاش نخبگان و متخصصین جوان به فناوری پیشرفته استحصال آب ژرفی دست پیدا کرد‌ه است.

کد خبر: ۲۹۱۱۶۵

۱۶ مرداد ۱۳۹۷

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از تسنیم، جمهوری اسلامی ایران به همت و تلاش نخبگان و دانشمندان جوان ایرانی به جمع چند کشور محدود دارای فناوری پیشرفته استحصال آب ژرفی پیوسته است.

این فناوری پس از سه سال فعالیت‌های اکتشافی و تحقیقاتی در نقاط مختلف کشور توسط محققین جوان و متخصص به صورت صفر تا صد بومی‌سازی شده و در اولین‌ گام به‌صورت کاملاً موفقیت‌آمیز در استان سیستان و بلوچستان تست و آزمایش شده است.

چندی قبل، محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت در نشست خبری هفتگی خود با خبرنگاران گفته بود: مطالعات خوب و منجر به نتایج مثبت در حوزه آب‌های ژرف داشتیم که آقای ستاری معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور هم خوشبختانه به من گزارشی داد مبنی بر اینکه می‌توانیم به منابع جدید آب در سیستان و بلوچستان دست پیدا کنیم.

اکتشاف و استحصال آب ژرفی در استان سیستان و بلوچستان

فناوری استحصال آب ژرفی که جزو پیشرفته‌ترین فناوری‌های روز دنیاست، در اکتشاف آب‌های زیرزمینی در اعماق بیش از دو هزار و 500 متری زمین و حفر چاه‌های آب ژرف برای بهره‌برداری از این آب‌های زیرزمینی به‌کار برده می‌شود و قابل بهره‌برداری در زمینه مقابله با خشکسالی و بحران کم‌آبی است.

این فناوری بومی‌شده توانایی شناسایی نقطه‌ای آب‌های زیرزمینی حتی در مناطق خشک و کویری را دارد و پس از شناسایی، زمین را به صورت مشابه چاه‌های نفت با عمق 2.5 کیلومتری حفر کرده و به آب‌های زیرزمینی شیرین و قابل شرب می‌رسد.

پس از 3 سال بحث و بررسی و مطالعه در سراسر ایران بویژه استان سیستان و بلوچستان، یکی از چاه‌های مورد اکتشاف در عمق دو هزار و 500 متری زمین به آب رسید. این فناوری در مرحله‌ای است که می‌توان از آن به عنوان یک دستاورد بزرگ در حوزه فناوری یاد کرد.

اهمیت منابع آب زیرزمینی و پیشرفت روش‌های اکتشاف و استخراج آب در نیم‌قرن گذشته و دسترسی آسان به چاه‌های پمپاژ، باعث افزایش انفجاری استفاده از آب‌های زیرزمینی برای مصارف مختلف صنعتی و شهری و کشاورزی شده است. از سوی دیگر نگهداشت و استفاده بهینه و مصرف هدایت و کنترل شده آب‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار است. از این‌رو این فناوری نو مورد توجه متخصصین هم در زمینه اکتشاف، استحصال و بهره‌برداری آب ژرفی و هم در زمینه بازیافت و بازگشت آب به چرخه استفاده مناسب و سالم آن بویژه در مناطق دارای بحران آب و مناطق گرم و خشک زمین قرار گرفته و کشورهایی در دنیا نیز از این تجربه استفاده کرده‌اند.

در زمینه شناسایی منابع آب جدید سه گزینه وجود دارد. اولین گزینه برداشت آب از واحدهای کارستی یا آهکی است که کمتر شناخته‌شده است. گزینه دوم برداشت آب وارد یا خارج شده از مرزهای کشور از طریق لایه‌های زیرزمینی و زیرسطحی و گزینه سوم نیز برداشت آب از واحدهای درزی و شکاف‌دار بر اساس مفاهیم ابرحوزه‌هاست که تمامی این منابع مورد توجه مطالعات زمین‌شناسی و هیدرولوژی در کنار بررسی‌‌های سنجش از راه دور و ژئوفیزیک اکتشافی هستند.

در سال 2008 مطالعاتی به وسیله ماهواره گریس توسط ناسا انجام گرفت و آبخوان‌های مهمی در 37 آبخوان بزرگ دنیا در گسترده کوهزایی آلپ و هیمالیا شناساسسی شد که ایران نیز بخشی از این کمربند کوهزایی است که مورد شناسایی توسط ناسا در سال 2008 قرار گرفت.

بزرگترین آبخوان ژرفی دنیا آبخوان نوبین است که در لیبی قرار دارد و در 1950 به‌صورت اتفاقی حین اکتشاف نفت کشف شد. سن این آبخوان حدود 40 هزار سال، وسعت آن دو میلیون کیلومتر مربع و حجم آب آن حدود 400 هزار میلیارد متر مکعب بود که بین کشور لیبی، مصر، چاد و سودان به صورت مشترک بود. بعد از این تجریبات، در زمینه مفاهیم آب زیرزمینی، یک مدل مفهومی ایجاد شد و اکثر کشورها به سمت این مسئله رفتند که در چاه‌های کوهستانی و دارای درزه و شکاف، جریان آب بسیار عمیق زیرزمینی وجود دارد و با توجه به اینکه بارش کوهستانی به ندرت اندازه گیری می‌شود، بارش‌ها در زمین فرو می‌رود و این جریان آب‌زیرزمینی تا مناطقی بسیار دورتر از کوهستان‌ها حتی تا زیر اقیانوس‌ها امتداد پیدا می‌کند. این مسئله به تدریج مورد توجه دانشمندان ایرانی قرار گرفت و اقدامات گسترده‌ای در زمینه ورود به این فناوری و شناسایی مناطقی که می‌تواند مورد اکتشاف قرار بگیرد و شناسایی روش‌های ژئوفیزیکی یا زمین‌شناسی و روش‌های حفاری و استحصال آب و ایجاد گروه‌های دارای ابزار و نرم‌افزارهای نوین و ایجاد گروه‌های تحقیقاتی ویژه انجام شد.

بنابراین گزارش، در دنیا آب‌ها تعاریف و منشأ مختلف دارند؛ آب‌های با سن کمتر از 50 سال که آب‌های بارندگی هستند، آب‌های جوان یا کمتر از 100 سال که به‌وسیله تغییرات اقلیمی مثل دوره یخچالی ایجاد می‌شوند، آب‌های با سن حدود میلیون‌ها سال که چرحه کمی دارند و آب‌هایی فسیلی یا تجدیدناپذیر. با این وجود آب ژرف خارج از این تعاریف بوده که در اعماق زمین و حتی نزدیک به ماگما (مواد مذاب زیر پوسته زمین) وجود دارند و طی میلیون‌ها سال بوجود آمده‌اند و وابسته به یک کشور نیستند بلکه به چند کشور مربوط می‌شود.