داده‌های جمعیتی روسیه در سایه سانسور؛

روسیه برای پنهان کردن تلفات جنگ، انتشار آمار جمعیت را متوقف کرد

در حالی که جنگ اوکراین وارد چهارمین سال خود شده، دولت روسیه انتشار آمار‌های جمعیتی را متوقف کرده و دسترسی عمومی به اطلاعات تولد، مرگ و تلفات جنگ را محدود ساخته است. این اقدام تحلیل وضعیت بحرانی جمعیت را دشوارتر کرده است.

کد خبر: ۲۰۷۱۲۹۴

۱۷ تير ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین، نشریه بلومبرگ در گزارشی به سانسور آمار جمعیت روسیه به دلیل پنهان کردن تعداد تلفات جنگ اوکراین پرداخته است. این نشریه در گزارش خود آورده است: هم‌زمان با ورود جنگ اوکراین به چهارمین سال خود، دسترسی به تصویر کامل‌تری از وضعیت جمعیتی روسیه به‌طور فزاینده‌ای دشوار شده است؛ چراکه دولت انتشار آمار‌های ماهانه را متوقف کرده است.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، مهار روند کاهش جمعیت را به یکی از اولویت‌های اصلی خود تبدیل کرده است. با این حال، ارزیابی پیشرفت در این زمینه با توجه به کنترل شدید حکومت بر جریان اطلاعات، از جمله اطلاعات مربوط به تلفات جنگ، به‌طور فزاینده‌ای دشوار شده است.

حذف بخش جمعیت از گزارش‌های رسمی

سرویس فدرال آمار روسیه در هفته گذشته برای نخستین‌بار گزارش اجتماعی‌ـ‌اقتصادی پنج‌ماهه اول سال جاری را بدون بخش سنتی مربوط به جمعیت منتشر کرد. تازه‌ترین داده‌های در دسترس به سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۵ مربوط می‌شود، زمانی که شمار مرگ‌ومیر در سراسر کشور به‌طور چشمگیری از تولد‌ها پیشی گرفت.

الکسی راکشا، جمعیت‌شناس مستقل، در این‌باره گفت: «از ماه مارس ۲۰۲۵، تقریباً هیچ آمار عمومی جمعیتی وجود ندارد.» به گفته او، آمار‌های کامل تنها در اختیار کارشناسان دولتی قرار می‌گیرد و تحلیل آنها با مهر «ویژه استفاده اداری» انجام می‌شود.

سکوت دولت درباره آمار تلفات جنگ

روس‌استات، نام اختصاری سرویس آمار، و وزارت اقتصاد که ناظر بر این نهاد است، به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. روسیه به‌طور رسمی آماری از تلفات جنگ منتشر نمی‌کند و برآورد‌ها نیز متفاوت‌اند. منابع غربی تعداد تلفات را حدود یک میلیون نفر اعلام کرده‌اند، در حالی که برخی منابع روسی این عدد را حدود ۲۰۰ هزار نفر تخمین می‌زنند.

براساس داده‌هایی که اوایل سال جاری از سوی روس‌استات منتشر شد، شمار تولد‌ها در سال گذشته به ۱.۲۲ میلیون نفر رسید که پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۹۹ تاکنون است؛ در حالی که مرگ‌ومیر با افزایش سالانه ۳.۳ درصدی به ۱.۸۲ میلیون نفر رسید. شتاب کاهش جمعیت نسبت به سال ۲۰۲۳ حدود ۲۰ درصد افزایش یافته که بخشی از آن ناشی از جنگ است.

تاریخچه سانسور آماری در روسیه

سانسور آمار‌های جمعیتی در روسیه روندی مستمر داشته است. در سال ۲۰۲۰، هم‌زمان با شیوع همه‌گیری کرونا، روس‌استات انتشار داده‌های عملیاتی مربوط به مرگ‌ومیر بر اساس علت را متوقف کرد. از آغاز جنگ در سال ۲۰۲۲، این نهاد جزئیات آمار مرگ‌ومیر را کاهش داد.

در ماه مه ۲۰۲۵، روس‌استات انتشار اطلاعات مربوط به نرخ تولد و سایر داده‌های جمعیتی را نیز متوقف کرد. گرچه ممکن است همچنان برخی داده‌های سالانه منتشر شوند، اما تصمیم به توقف انتشار اطلاعات ماهانه، امکان تحلیل دقیق را به‌شدت محدود می‌کند. ایگور یفرموف، جمعیت‌شناس مستقل، با بیان این مطلب افزود: «داده‌های جمعیتی که در اواخر دهه ۱۹۶۰ یا اوایل دهه ۱۹۷۰ در اتحاد جماهیر شوروی به‌دلیل کاهش امید به زندگی سرکوب شده بودند، تنها در اواخر دهه ۱۹۸۰ مجدداً منتشر شدند.»

او که از مسکو سخن می‌گفت، ادامه داد: «سخت است که بگوییم این داده‌ها تا چه زمانی مسدود باقی می‌مانند. در وضعیت فعلی، تمام اطلاعات در دسترس‌نبوده ممکن است تنها یک سال پس از پایان عملیات نظامی منتشر شوند.»