سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا در رم چه خواهد شد؟

مذاکرات ایران و آمریکا در رم به‌دنبال دستیابی به توافقی برای محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران و کاهش تحریم‌هاست. ایران خواستار کاهش تحریم‌ها و ضمانت‌های اقتصادی است، در حالی که آمریکا توقف برنامه‌های هسته‌ای ایران را شرط اصلی می‌داند.

کد خبر: ۲۰۵۰۹۴۹

۳۰ فروردين ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، نشریه نشنال در گزارشی به احتمالات مذاکرات آینده ایران و آمریکا در رم پرداخته است. این نشریه در گزارش خودر آورده است: آمریکا و ایران در تلاشند تا چارچوبی برای مذاکرات در دیدارهای روز شنبه در رم تعیین کنند تا به توافقی برای محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران و شاید کاهش نفوذ منطقه‌ای این کشور دست یابند.

دور دوم این گفتگوها نیز قرار است توسط استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور دونالد ترامپ، عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران و بدر بن حمد آل بوسعیدی وزیر امور خارجه عمان هدایت شود.

قبل از آغاز گفتگوها در پایتخت ایتالیا، تهران تأکید کرد که میانجی‌های عمانی پیام‌های آن را به طرف آمریکایی منتقل خواهند کرد، حتی با اینکه گفتگوها در اروپا برگزار می‌شود. وزارت امور خارجه ایران در بیانیه‌ای اعلام کرد: «مانند دور اول، این نشست نیز به صورت غیرمستقیم و از طریق میانجیگری وزیر امور خارجه عمان بدر آل بوسعیدی برگزار خواهد شد.» در ادامه آمده است: «رم به‌عنوان محل برگزاری گفتگوها به پیشنهاد عمان و با توافق ایران و آمریکا انتخاب شده است. عمان با هماهنگی دولت ایتالیا جزئیات لجستیکی را ترتیب داده است.»

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت که کشورش به دنبال چارچوبی برای مذاکرات بیشتر است. وی در پستی در ایکس نوشت: «ما آگاهیم که این مسیر آسان نیست، اما هر قدم را با چشمان باز برمی‌داریم و از تجارب گذشته نیز استفاده می‌کنیم.»

روز چهارشنبه، ویکتوریا تیلور، معاون وزیر امور خارجه آمریکا برای عراق و ایران، تأیید کرد که دور جدید گفتگوها قرار است چارچوبی برای مذاکرات آینده مشخص کند. وی گفت: «بهترین راه برای ایران که تسکین اقتصادی بگیرد و خواستار لغو تحریم‌ها شود، متوقف کردن فعالیت‌هایی است که باعث اعمال این تحریم‌ها شده است»، اشاره به حمایت ایران از گروه‌های مسلح داشت.

گفتگوها روز شنبه گذشته در مسقط آغاز شد، پس از اینکه رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، وعده داد که سیاست فشار حداکثری خود را به‌طور کامل بر ایران اعمال خواهد کرد. تهران به دنبال رفع تحریم‌های اقتصادی است که اقتصاد این کشور را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. کشورهای غربی، از جمله آمریکا، ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای متهم کرده‌اند، اما تهران همواره این ادعاها را رد کرده و تأکید دارد که برنامه هسته‌ای‌اش برای مقاصد صلح‌آمیز و غیرنظامی است.

غنی‌سازی غیرقابل مذاکره است

ویتکاف در پستی در ایکس نوشت که ایران «باید برنامه غنی‌سازی و تسلیحاتی خود را متوقف و حذف کند». تنها چند ساعت پیش از این، وی افزود که توافق جدید ممکن است به ایران اجازه دهد تا اورانیوم را تا 3.67 درصد غنی‌سازی کند که حد مجاز برای استفاده غیرنظامی در توافق هسته‌ای 2015 است که تا پایان سال جاری منقضی می‌شود.

عباس عراقچی در پاسخ گفت: «موضوع غنی‌سازی غیرقابل مذاکره است.»

ایران از سال 2019 که ترامپ آمریکا را از توافق هسته‌ای 2015 (برنامه جامع اقدام مشترک) خارج کرد، محدودیت‌های غنی‌سازی را نقض کرده است. تهران اکنون غنی‌سازی اورانیوم را به 60 درصد افزایش داده است که تنها یک قدم فنی از تولید اورانیوم با غنای تسلیحاتی فاصله دارد و مطابق با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران به اندازه کافی اورانیوم غنی‌شده برای ساخت سلاح هسته‌ای ذخیره کرده است.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه به تهران سفر کرد و با عراقچی و محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، گفتگو کرد. گروسی به رسانه‌های ایرانی گفت: «ما می‌دانیم که زمان زیادی نداریم. به همین دلیل من اینجا هستم و با ایالات متحده نیز در ارتباط هستم.»

وزارت امور خارجه فرانسه روز جمعه اعلام کرد که فرصت برای توافق بین آمریکا و ایران بر سر یک توافق هسته‌ای جدید به‌سرعت در حال کاهش است. هرچند اروپا به‌طور مستقیم در گفتگوها مشارکت ندارد، مقامات قاره سبز به‌دقت تحولات را پیگیری می‌کنند. فرانسه، آلمان و بریتانیا که به‌طور جمعی به E3 شناخته می‌شوند، از طرف‌های توافق هسته‌ای 2015 بودند که حالا دیگر منقضی شده است.

گفتگوهای شنبه نشان‌دهنده «اراده مشترک برای جست‌وجوی یک راه‌حل مذاکره‌ای» است، کریستف لیموین، سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه در کنفرانسی خبری گفت و به سوالی از روزنامه «نشنال» پاسخ داد. او اشاره کرد که «زمان حیاتی است چرا که ما به دهمین سالگرد توافق نزدیک می‌شویم.» اشاره به اینکه ممکن است اروپا تحریم‌ها را در اکتبر، زمانی که توافق هسته‌ای 2015 منقضی می‌شود، دوباره به ایران بازگرداند.

وی افزود: «فرصت‌ها روز به روز در حال کاهش است، اما ما هیچ احتمالی را برای ادامه گفتگوها و رسیدن به توافق رد نمی‌کنیم.»

در حالی که مذاکرات در رم ادامه دارد، مقامات فرانسه، آلمان و بریتانیا به دقت تحولات را پیگیری می‌کنند و به طور غیرمستقیم بر روند گفتگوها نظارت دارند. این کشورها که در گذشته به همراه ایالات متحده بخشی از توافق هسته‌ای برجام  بودند، اکنون نگران هستند که ایران با ادامه غنی‌سازی اورانیوم، به نقطه‌ای برسد که دیگر به راحتی نتوان بر سر توافق جدید به توافق رسید.
فرانسه در بیانیه‌ای اعلام کرد که زمان برای رسیدن به توافق جدید میان ایران و ایالات متحده رو به پایان است و این کشورها نمی‌خواهند که ایران از فرصت استفاده کند تا غنی‌سازی خود را بیشتر کرده و به ظرفیت‌های هسته‌ای خود افزوده کند. کریستف لیموین، سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه، تأکید کرد که «فرصت برای رسیدن به توافق به سرعت در حال از دست رفتن است» و هشدار داد که اگر این فرصت از دست برود، وضعیت به خطر خواهد افتاد.

در این میان، ایران همچنان به پافشاری بر حق خود برای غنی‌سازی اورانیوم ادامه می‌دهد. تهران معتقد است که غنی‌سازی اورانیوم جزء حق مسلم آن برای استفاده از انرژی هسته‌ای است و بر غیرقابل مذاکره بودن این مسئله تأکید دارد. عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به وضوح بیان کرده است که ایران هیچ‌گونه محدودیتی در این زمینه نخواهد پذیرفت و هر گونه مذاکره درباره غنی‌سازی را رد کرده است.

در مقابل، آمریکا و کشورهای غربی به شدت نگران هستند که ایران با ادامه غنی‌سازی اورانیوم و افزایش توانایی‌های هسته‌ای خود، به سلاح هسته‌ای نزدیک‌تر شود. این نگرانی‌ها در پی تصمیمات ترامپ در خروج از توافق هسته‌ای 2015 و سیاست فشار حداکثری او بر ایران به اوج خود رسیده است. اکنون، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که احتمال بازگشت به توافقی مشابه برجام بسیار دشوار است، مگر اینکه ایران موافقت کند که برخی از محدودیت‌های هسته‌ای خود را پذیرفته و فعالیت‌های هسته‌ای خود را تحت نظارت بین‌المللی قرار دهد.

در این میان، ویلیام برنز، رئیس سیا، اخیراً اظهار داشت که ایالات متحده نمی‌تواند اجازه دهد که ایران به سلاح هسته‌ای نزدیک شود و از تمامی ابزارهای ممکن برای جلوگیری از این امر استفاده خواهد کرد. وی افزود که فشار حداکثری بر ایران ادامه خواهد یافت تا زمانی که این کشور به توافقی محدودکننده در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای خود دست نیابد.

با این حال، به نظر می‌رسد که مذاکرات میان ایران و ایالات متحده در حال پیچیده‌تر شدن است. هر دو طرف تلاش دارند تا توافقی به‌دست آورند که منافع خود را تأمین کنند، اما همچنان اختلافات اساسی در مورد مسائل کلیدی مانند غنی‌سازی اورانیوم، نظارت بین‌المللی، و تحریم‌ها وجود دارد.

در حالی که گفتگوها در رم همچنان ادامه دارد، بسیاری از تحلیلگران و مقامات دولتی در اروپا و آمریکا نگران این هستند که فرصتی که اکنون در دست است، به زودی از دست برود و فرصت برای حل بحران هسته‌ای ایران به پایان برسد. در این شرایط، باید دید که آیا ایران و آمریکا قادر خواهند بود در مذاکراتی پیچیده به توافقی دست یابند یا این گفتگوها به بن‌بست خواهند رسید.

گفتگوها همچنان در مراحل حساس خود قرار دارد و زمان می‌تواند تعیین‌کننده باشد. همه طرف‌ها امیدوارند که در این فرصت باقی‌مانده، بتوانند به توافقی دست یابند که هم منافع اقتصادی ایران را تأمین کند و هم نگرانی‌های امنیتی کشورهای غربی را رفع نماید.