صـاد رات فرش د ر سراشیبی

موضوع صاد رات غیرنفتی چند ین سال است که به یکی از مهم‌ترین موضوعات اقتصاد ی تبد یل شد ه و د ولتمرد ان و مسئولان همواره بر اهمیت آن تاکید د ارند .

کد خبر: ۲۰۰۸۲۴

۳۰ خرداد ۱۳۹۶

یکی از کالاهای مهم و استراتژیک د ر بحث صاد رات غیرنفتی فرش د ستباف است. اهمیت صاد رات فرش د ستباف و ارزآوری آن بر کسی پوشید ه نیست، اما متاسفانه د ر چند سال اخیر به د لیل اعمال تحریم‌هایی علیه ایران و همچنین رکود ی که گریبان بازار را گرفت، فرش د ستباف بازارهای صاد راتی خود را از د ست د اد و رقیبان با د ید ن جای خالی ایران فرصت را غنیمت شمرد ه و با عرضه بافته‌های ارزان‌تر اما با کیفیت کمتر بازارها و مشتریان فرش ایرانی را تصاحب کرد ند .

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از کسب و کار ، چالش‌های صنعت فرش د ستباف به د و د سته کلی، چالش‌های بالاد ستی و د رون‌بخشی تقسیم می‌شود . چالش‌های بالاد ستی به نبود یک برنامه راهبرد ی مشخص تحت نظر یک متولی واحد با ضمانت‌های اجرایی لازم د ر یک بازد ه زمان‌بند ی‌شد ه اشاره د ارد و چالش‌های د رون‌بخشی به مشکلات عملیاتی از فرایند تولید و عرضه یعنی تامین مواد اولیه، تولید فرش تا توزیع و بازاریابی و فروش را شامل می‌شود . مشکلات مربوط به طرح جامع عملیاتی و نقشه‌راه، مشکلات مربوط به متولی واحد و مشکلات مربوط به پشتوانه نظری از مهم‌ترین چالش‌های بالاد ستی د ر فرش د ستباف را تشکیل می‌د هد . شناخت و اولویت‌بند ی بازارهای هد ف محصولات، از ضروریات تد وین استراتژی تجارت کارآمد است. بازارهای د ارای اولویت بالاتر برای صاد رات فرش د ستباف ایران براساس شاخص‌های رشد وارد ات، د رآمد سرانه، رشد جمعیتی، ثبات سیاسی و اقتصاد ی، موانع تعرفه‌ای و فاصله جغرافیایی به ترتیب آمریکا، امارات، آلمان، قطر و ایتالیا د ر گروه اولویت اول تعیین شد ه‌اند .

ارتباطات گسترد ه و بازاریابی به د لیل نبود منابع مالی حمایتی میسر نیست

د ر این باره اما عبد ا... بهرامی، مد یرعامل اتحاد یه سراسری تعاونی تولید کنند گان فرش د ستباف گفته است که ارتباطات گسترد ه و بازاریابی فرش د ستباف به د لیل نبود منابع مالی حمایتی میسر نیست. به همین د لیل تولید ما کاهش یافته و بافند ه هم انگیزه لازم را ند ارد . قالی‌بافان مشکلات متعد ی از جمله بیمه و د رآمد پایین د ارند و علاوه بر این مساله از فقد ان جایگاه اجتماعی ناراحت هستند . قیمت تمام‌شد ه برای سرمایه‌گذار افزایش یافته، چرا که مواد اولیه گران شد ه است.

به گفته وی، یکی د یگر از مشکلات د ر این بخش این است که فرآوری مواد اولیه د ر کشور ما وجود ند ارد . پشم از جمله مواد اولیه تولید شد ه کشورمان است؛ ولی به د لیل نبود امکانات یا هر د لیل د یگری به خارج از کشورمان صاد ر شد ه و فرآوری می‌شود و پشم مرغوب فرآوری‌شد ه را د وباره ما خرید اری کرد ه و با قیمت تمام‌شد ه بالایی به د ست تولید کنند ه می‌سپاریم.

بهرامی همچنین اظهار د اشت که یکی د یگر از مباحث مهم برای تولید کنند گان فرش د ستباف نرخ ارز است که تاثیرات مستقیمی د ر تشویق صاد رات فرش د ستباف د ارد . د ر حقیقت د لار3200 تومانی و بالاتر که توسط د ولت پیشنهاد شد ه ایجاد کنند ه شکافی است که برای د ست‌اند رکاران فرش د ستباف خسارت‌‌زاست و شاید بتوان گفت یک شوخی تلخ اقتصاد ی است که از سوی د ولت برای تولید کنند گان فرش د ستباف د ر نظر گرفته شد ه است. د ر حال حاضر تولید کنند گان فرش د ستباف با عد م حمایت از سوی د ولت مواجه بود ه‌ و نه تنها هیچ سرمایه‌گذاری‌ای د ر این بخش مهم صنعتی نشد ه، بلکه تسهیلاتی هم د ر مد ت سه ساله گذشته به آنها ارائه نشد ه یا با بهره‌های بانکی زیاد ی بود ه است.

از سوی د یگر، د ر حال حاضر امکان افزایش تولید نیز د ر حوزه فرش د ستباف وجود ند ارد ، چرا که نه بازاریابی مناسبی وجود د ارد و نه بازار هد ف مشخص است. علاوه بر این ایران حضور مستمر د ر نمایشگاه‌های بین‌المللی ند ارد . به همین د لیل فرش د ستباف د ر وضعیت رکود و بحرانی به سر می‌برد . ما تا 10 سال قبل 462 هزار بافند ه رسمی د ر کشور د اشتیم. این د ر حالیست که امروز آمار بافند گان به 113 هزار بافند ه رسید ه است. یعنی حد ود 70 د رصد کاهش پید ا کرد ه است.

راهکار برون‌رفت صنعت فرش از مشکلات

مهم‌ترین راهکار برای برون‌رفت صنعت فرش د ستباف از وضعیت موجود ، تد وین طرح جامع فرش د ستباف با رویکرد میان‌مد ت و بلند مد ت توسط نهاد های مسئول به‌ویژه وزارت صنعـت، معد ن و تجارت با محوریت مرکز ملی فرش و وزارت جهاد کشاورزی و اتحاد یه‌های فرش د ستباف د ر قالب یک کارگروه مشترک با رویکرد حرفه‌ای و تخصصی و مشارکت د اد ن همه ذی‌نفعان د ر تد وین این طرح است. همچنین ضروری است د ر تد وین طرح جامع فرش د ستباف، برای اجرایی شد ن آن سازوکارها و ضمانت‌های اجرایی لازم پیش‌بینی شود .

عد م استقبال تجار ایرانی از صاد رات فرش

محمد رضا عابد ، مشاور مرکز ملی فرش ایران

چند ین سال است که براساس د لایل زیاد ی بازار فرش وضعیت نامناسبی د ارد . فرش ایران که زبانزد بازارهای جهانی است، هم‌اکنون با کورسویی از امید به حیات خود اد امه می‌د هد . البته این مشکل گریبان تمام اصناف را گرفته، ولی صنعت فرش قضیه‌ای جد ا از بقیه د ارد ؛ موضوع بااهمیتی که هر زمان صحبت از آن می‌شود با بخش صاد رات غیر نفتی روبه‌رو هستیم. این روزها هرچقد ر بر اهمیت صاد رات غیرنفتی تاکید می‌شود ، ضرورت د ارد که به این صنعت هم که تنها امتیاز ما د ر صاد رات غیرنفتی است، رسید گی شود . حمایت و رسید گی به د ست‌بافت‌های با ارزش ایرانی آنقد ر اهمیت د ارد که از این صنعت به عنوان پرچم د وم کشور نام برد ه‌اند . د ر واقع فرش ایرانی شناسنامه ما د ر جهان است و جای تاسف د ارد که شاهد افول و سو سو زد ن آن د ر بازارهای بین‌المللی باشیم.

از سوی د یگر هزینه‌ها نیز افزایش یافته و قالی‌بافان با توجه به سختی‌هایی که متحمل می‌شوند ، سود چند انی را به د ست نمی‌آورند . البته مواد اولیه و د ستمزد مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار روی قیمت تمام‌شد ه فرش د ستباف است و به علت تورم د ر چند سال اخیر قیمت مواد اولیه با افزایش روبه‌رو بود ه که به د نبال آن د ستمزد نیز افزایش یافته است.

د لایل زیاد ی د ر کاهش صاد رات و شیب تند کاهش صاد رات تاثیر د اشته است. از د لایل اصلی آن می‌توان به رکود اقتصاد ی اروپا و تغییر سلایق مرد م د ر کشورهای مختلف جهان اشاره کرد . همچنین د ر زمینه تبلیغات، عملکرد ضعیفی د اشته‌ایم و نتوانستیم به د رستی مزیت‌های د ست‌بافته‌های ایرانی را به د نیا بشناسانیم، از طرفی حضور کم‌رنگ د ر نمایشگاه‌های بین‌المللی مزید بر علت شد .

د ر چند سال گذشته، مرکز ملی فرش ایران د ر زمینه گسترش تبلیغات جهانی برنامه‌ریزی مد ونی صورت د اد ، اما به علت کمبود منابع مالی لازم نتوانست موفقیت خوبی کسب کند . با برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی د اخلی و حضور د ر نمایشگاه‌های خارجی به ویژه تد اوم حضور، می‌توانیم د ر اذهان عمومی مرد م کشورهای جهان تاثیر گذاشته و برند فرش ایرانی را به جایگاه جهانی‌اش مانند گذشته برسانیم. این د ر حالیست که تنش‌های سیاسی به‌ویژه مخالفت آمریکا با برجام نیز موجب عد م استقبال تجار ایرانی از صاد رات فرش به آمریکا شد ه است. بنابراین افت صاد رات فرش د ستباف د ر د و ماهه ابتد ای سال 96 را شاهد بود ه‌ایم. البته هنوز آمارهای رسمی صاد رات د ر فرورد ین و ارد یبهشت سال 96 توسط گمرک منتشر نشد ه است، اما آنطورکه از شواهد بر می‌آید ، صاد رات د ر این د و ماه نسبت به مد ت مشابه سال قبل کاهش د اشته است.

سال گذشته به د لیل شروع مجد د صاد رات فرش د ستباف به آمریکا، توانستیم آمارهای صاد رات د ر حوزه فرش را به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش د هیم. البته نباید از تاثیرات تنش‌های سیاسی، به‌ویژه مخالفت آمریکا با برجام غافل بود ، به‌طور حتم این محد ود یت‌ها، موجب عد م استقبال تجار ایرانی از صاد رات فرش به آمریکا شد ه است. همچنین ضرورت د ارد به حذف قانون معافیت فرش ایرانی از مالیات نیز تاکید شود . قالی‌بافی منبع د رآمد ی برای اقشار ضعیف جامعه است و د ر صورت اخذ مالیات بر ارزش افزود ه د ر این حوزه، قیمت فرش د ستباف بالا رفته و د ر نتیجه با رکود بازار فرش، این قشر محروم، آسیب‌پذیرتر خواهند شد .

تبد یل بازار فرش به بازار فروش لباس‌های چینی

مجتبی عراقچی، رئیس اتحاد یه فروشند گان فرش د ستباف

رکود ضربات جبران‌ناپذیری به صنعت فرش وارد کرد ه است. پس از آنکه تحریم‌ها موجب از د ست رفتن بازارهای صاد راتی شد و این صنعت مشتریان بزرگ خود را از د ست د اد ، اکنون رکود و شرایط نامناسب بر بازار حکمفرماشد ه و اصناف را د ر این بخش با مشکلات زیاد ی روبه رو کرد ه است. د رباره این موضوع بسیار صحبت شد ه است. بنابراین ضرورت د ارد به موضوع صاد رات اشاره شود . د ر حال حاضر بازار د اخلی د ستخوش ناملایمات است و رکود د ر حوزه فرش موجب بیکاری تعد اد زیاد ی از کارگران شد ه و متاسفانه هیچ نهاد ی به این موضوع به صورت جد ی توجه نمی‌کند . همچنین اقد امات حمایتی باید سریع انجام شود ، چراکه به طور مثال بازار عباس آباد تهران که د ر گذشته مرکز فروش قالی‌های ایرانی بود به مرکز فروش لباس‌های چینی تبد یل شد ه و د ولت باید به صورت اورژانسی به مقوله نجات فرش د ستباف ایرانی توجه نشان د هد .

د ر حال حاضر رقبای اصلی فرش ایرانی د ر بازارهای جهانی و د ر بحث صاد رات به ترتیب کشورهای پاکستان، افغانستان، هند وستان و چین هستند وصاد رکنند ه ایرانی نمی‌تواند با کشورهای رقیب رقابت کند زیرا محصولات آنها با قیمت بسیار کمتر و با طرح‌های متنوع‌تری د ر اختیار خرید اران قرار می‌گیرد . هم‌اکنون تولید و صاد رات انواع فرش د ستباف  د ر رکود به سر می‌برد که به چند د لیل این رکود گریبانگیر فرش ایرانی شد ه و نخستین مورد د ر ارتباط با بازارهای سنتی بود ه که با توجه به د ور بود ن چند ساله فرش ایرانی از بازارهای جهانی و سنتی کشورهای د یگر جایگاه ایران را تصاحب کرد ه اند و از سوی د یگر قیمت‌های فرش ایرانی د ر بازارهای جهانی است. فرش ایرانی د ر بازارهای د اخلی قیمت مناسبی د ارد اما د ر مقایسه با وضعیت د لار و ارز و اضافه نشد ن تورم سالانه   روی قیمت د لار باعث می‌شود که قیمت  تمام شد ه فرش ایرانی برای صاد رات بالا رود . از سوی د یگر، صاد رکنند گان و تولید کنند گان د ر حوزه فرش د ستباف از پرد اخت مالیات معاف هستند اما فروشند گان د ر این صنف موظف به پرد اخت مالیات شد ه‌اند و این امر موجب شد ه تا شاهد ورشکستگی بسیاری از فروشگاه‌ها و مغازه‌های فرش فروشی د ر سطح کشور باشیم. مالیات فرش نیز نسبت به سه سال پیش 10 برابر شد ه و این موضوع فشار زیاد ی را به فروشند گان وارد آورد ه و تقاضای معافیت اتحاد یه هم راه به جایی نبرد .