بزرگ‌ترین سدهای جهان و ایران را بشناسید

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که سد در حال تاسیس بختیاری روی رودخانه بختیاری از سرشاخه رودخانه دز با ارتفاع 325 متر تاکنون بلندترین سد جهان است.

کد خبر: ۱۵۴۱۸۸

۰۵ آبان ۱۳۹۵

کشاورزان پای تپه‌های کوه‌های زاگرس و شرق بین‌النهرین، شاید نخستین سدسازان دنیا بودند. کانال‌های آبیاری 8000 سال پیش در این منطقه ساخته شدند و بعید نیست که بندهای کوچکی از چوب و خاشاک و خاک نیز برای انحراف آب از رودها به نهرها، ساخته می‌شد. 6500 سال پیش سومریان، دشت‌های دو سوی دجله و فرات را زیر پوشش شبکه‌های آبیاری بردند.

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از خبرآنلاین، کهن‌ترین سدی که بقایای آن پیدا شده است، 3000 سال پیش از میلاد مسیح ساخته شد و بخشی از سامانه آبرسانی شهر جاوا در اردن امروزی بود. این سامانه دربرگیرنده بندی به طول 200 متر برای انحراف آب در 10 مخزن سد کوچک از سنگ و خاک و یک آبراهه برای انتقال آب بود. تا آخرین هزاره پیش از میلاد مسیح، سدهای خاک و سنگی در پیرامون دریای مدیترانه، در خاورمیانه، چین و آمریکای مرکزی ساخته شدند.

در دوران صنعتی شدن قرن نوزدهم، در بریتانیا نزدیک به 200 سد بلندتر از 15 متر برای مصارف توسعه شهری ساخته شد. در سال 1900، بریتانیا به تنهایی به اندازه همه کشورهای جهان، سد بزرگ داشت. سدهای قرن نوزدهم بیشتر خاکی و خاکریزهای بودند و غالبا به روش آزمون و خطا طراحی و ساخته می‌شدند. چون تا دهه 1930 شناخت علمی کمی درباره چگونگی رفتار و واکنش خاک و سنگ در زیر فشار وجود داشت.

نخستین نیروگاه آبی جهان که یک سد جریانی در اپلتون ویسکانسین بود، در 1882 آغاز به تولید نیرو کرد. سال بعد سدهای نیروگاهی در ایتالیا و نروژ نیز ساخته شد. در چند دهه بعد سدهای

برقابی روی رودخانه‌های با جریان پرشتاب اروپا، به‌ویژه در اسکاندیناوی و آلپ ساخته شد. با آغاز قرن بیستم، اندازه سدها و نیروگاه‌های آنها با آهنگ تندی افزایش یافت. پیشرفت در طراحی توربین‌ها، بهرهبرداری از بار هیدرولیکی را از 30 متر در 1930 تا 200 متر در 1990 افزایش داد و پیشرفت در مهندسی سدسازی، ساخت سدهای بلند برای ایجاد بار مذکور را میسر ساخت.

در این میان، مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارشی درباره بزرگ‌ترین سدهای ایران و جهان از لحاظ ارتفاع، حجم مخزن و ظرفیت تولید انرژی برقابی ارائه داده است. بر این اساس، سد Jinping I در کشور چین با ارتفاع 305 متر بلندترین سد جهان است.

در حال حاضر در ایران سد کارون4 با ارتفاع 230 متر بلندترین سد ایران و بیست و دومین سد بلند جهان است. همچنین سد در حال تاسیس بختیاری روی رودخانه بختیاری از سرشاخه رودخانه دز با ارتفاع 325 متر تاکنون بلندترین سد جهان است.

از سوی دیگر، سد Kariba در مرز کشورهای زامبیا و زیمبابوه با حجم مخزن 180.6 میلیارد مترمکعب بزرگترین دریاچه سد جهان از لحاظ حجم است. در ایران نیز سد کرخه با حجم مخزن 5.9 میلیارد مترمکعب و بعد از آن نیز سد گتوند علیا با حجم مخزن 4.5 میلیارد مترمکعب بزرگترین دریاچه سدهای کشور از لحاظ حجم هستند.

عظیم‌ترین نیروگاه برقابی جهان نیز نیروگاه سد Three Gorges در کشور چین است. این نیروگاه به تنهایی با ظرفیت 22500 مگاوات، تقریبا معادل دو برابر کل انرژی برقابی ایران، ظرفیت دارد.