مانیفستی برای توسعه مناطق آزاد

مناطق آزاد نیز همانند بسیاری از بازیگران توسعه کشور تکلیف مشخصی در پازل توسعه ندارد. این بلاتکلیفی دو منشأ اصلی دارد، اول پرتکلیفی و دوم تعارض تکلیف.

کد خبر: ۱۳۳۹۰۹

۰۷ تير ۱۳۹۵

1. مناطق آزاد نیز همانند بسیاری از بازیگران توسعه کشور تکلیف مشخصی در پازل توسعه ندارد. این بلاتکلیفی دو منشأ اصلی دارد، اول پرتکلیفی و دوم تعارض تکلیف. تکلیف های برآمده از آرزوها و عدم تطبیق پیشرانه های توسعه یک کشور با واقعیتهای بومی و نهادی توسعه، و عدم توجه بازیگران توسعه به یکدیگر، بیش از آنکه محرک مؤثر برای اقتصاد باشد مخرب خواهد بود. "اقتصاد گیج" بهترین تشبیه برای این پدیده است. در اقتصاد راکد، شاخصهای تحرک، در ضعیفترین علائم حیاتی خود ظاهر می شوند و یک فقدان عمومی مشاهده می شود، اما در "اقتصاد گیج" شما با اعداد جدی و قابل تأملی روبرو هستید، واردات و صادرات معنی دار به همراه میزان قاچاق قابل تأمل! تشکیل سرمایه ثابت به همراه طرحهای غیرمثمر، بودجه های عمرانی گزاف در کنار انبوه طرحهای عقب افتاده، مانده تسهیلات در بازار پول و معوقات سنواتی، ارزش بازار و انتشار اوراق بدهی در بازار سهام در کنار گرانترین تأمین مالی برای تولید مولد، دریافت مالیات و رتبه بالا در فرار مالیاتی و بسیار موارد متناقض دیگر. در "اقتصاد گیج" شما با فعالیتهای متضاد و متعارض مواجه هستید. در "اقتصاد گیج" دَخل شما خالی نیست اما درآمد شما گرهی از مشکلات شما رفع نمی کند! مناطق آزاد هم معارض دارد، چون تجارت معارض دارد. و مهم تر آنکه تولید مولد معارض دارد و تولید ملی از پائین بودن هزینه فرصت رانتخواری و دلالی رنج می برد. 2. "دانش ضمنی یا دانش تلویحی (Tacit knowledge) به دانشی اشاره دارد که در پی تجربه‌ها، مهارت‌ها، و دانایی‌های شخصی، در اذهان مردم جوامع پدید می‌آید، و به آسانی تن به نمایش و بیان صریح نمی‌دهد. دانش ضمنی نوعی دانش است که فرد دارد ولی نمی‌تواند آن را توضیح بدهد و یا به دیگران انتقال بدهد". بررسی ها نشان داده است که دانش راهگشا، دانش ضمنی است و حجم و اثر این دانش در برابر دانش صریح explicit knowledge (دانش و اطلاعاتی است که می‌توان آن را در غالب رسانه‌هایی چون دانشنامه‌ها و کتاب‌های علمی و درسی و غیره نگاشته و ذخیره نمود و می‌توان آن را به آسانی به دیگران انتقال داد) بسیار بیشتر می باشد. انتقال دانش ضمنی نیازمند یک خواست اخلاقی است. اراده دارنده دانش ضمنی بر انتقال آن، بدون چشمداشت به نفع فردی، گام مهمی در اشتراک گذاری این اندوخته می باشد. 3. نگارنده، حسب ارتباط فکری و سازمانی با مفهوم و ساختار مناطق آزاد، اندوخته ای شبیه آنچه در تعریف دانش ضمنی آمده است را آماده برای اشتراک گذاری کرده است. مانیفست شامل پیشنهادهائی ست که به گمان می رود به وقوع پیوستن آنها می تواند برخی از مشکلات موجود را حل نماید. در خصوص فهرستی که ذیلاً ذکر می گردد، این موارد پیش نیاز است: الف) برخی از پیشنهادات این مانیفست تا مرحله تدوین طرح اولیه و طراحی ساختار نیز پیش رفته است. ب) برخی از این پیشنهادات حاصل الگو برداری، بومی سازی و یا تطبیق و تجمیع فرآیندهای رایج بوده است. ج) سعی بر آن بوده است که ایده هائی طرح و معرفی گرد که تا حد امکان قابلیت عملی شدن داشته باشد. برخی از موارد ذکر شده طرح است، برخی ایجاد یک نهاد را توصیه می کند و برخی هم به معرفی یک ابزار می پردازد. د) در فرآیند ایده پردازی، گوش شنوای مخاطب در سطح اهمیت نیست. ایده پردازی معطل کرختی فرآیند اجرا نمی شود. ه) ممکن است بسیار بهتر و بیشتر از آنچه در این مانیفست ذکر گردیده است، توسط ارکان اجرائی انجام شده باشد. خصوصیت اجرا در کشورهای توسعه نیافته همین است، اصولاً یا همه کار را انجام داده اند و یا در حال انجام می باشند و البته آنکه کوهی از مشکلات سنواتی را هم به دوش می کشند. و) مثل هر مانیفستی، این فهرست نیز قابل نقد، تحلیل و بررسی است. نگارنده هیچ نگاه انجمادی به یافته های خود ندارد. ز) این مانیفست در گام اول برای قرار گرفتن در ردیف جستجوی موتورهای هوشمند منتشر شده است، زیرا در اقلیم توسعه نیافته، اصولاً امید به اقدام عاجل یا مثمر، امید عبثی است و تنها می توان امید به باز انتشار داشت. شاید روزی کسی بخواند و دستی در قدرت داشته باشد و البته به نظرش ایده مطروحه نیز مفید آید و انجام شود، البته اگر مسئله مهم تری در کار نباشد. در "اقتصاد گیج" به امید زنده ایم. ح) بدنه اجرائی به قدری با گرفتاریهای روزمره و آثار بازمانده از رفتارهای شتاب زده سابق دست به گریبان است که عملاً امکان خردورزی و جذب خرد را ندارد، همین که دستگاههای اجرائی بتوانند دستمزد مستخدمین خود را پرداخت نمایند باید شکر گزار باشند و البته مستخدمین هم به همین بسنده می کنند، پس نه از دانش آشکار خبری خواهد بود و نه دانش ضمنی. مخالفت با این استدلال مخالفت با واقعیات وضعیت بودجه های سالانه و نیز مخالفت با مبانی تئوریک سازمانهای هوشمند و سازمانهای خرفت می باشد.

ردیف

مانیفستی برای توسعه مناطق آزاد

1

ایجاد اندیشکده مناطق آزاد؛ رفتار دقیق علمی با پدیده مناطق آزاد و راه اندازی شبکه صاحبنظران داخلی و بین المللی مناطق آزاد

2

تدوین شاخص کسب و کار مناطق آزاد؛ پایش و مقایسه با سرزمین اصلی و سایر کشورها

3

تدوین سالنامه اقتصادی مناطق آزاد پایش و مقایسه با سرزمین اصلی و سایر کشورها

4

تدوین نظام جامع آماری مناطق آزاد و تدوین سالنامه آماری مناطق آزاد

5

ایجاد اتاق سرمایه گذاری مناطق آزاد

6

طرح بیمه ریسک تغییر قوانین در مناطق آزاد

7

طرح ایجاد صندوق بیمه ریسک سرمایه گذاری مناطق آزاد

8

طرح ایجاد صندوق بیمه ریسک سرمایه گذاریهای صادرات محور در منطقه آزاد

9

طرح راه اندازی صندوقهای سرمایه گذاری در پروژه در مناطق آزاد

10

طرح صندوق سرمایه گذاری زیربنائی مناطق آزاد

11

طرح کاهش اندوخته قانونی بانکها در ازاء سرمایه گذاری صادرات محور در مناطق آزاد

12

طرح اصلاح نصاب سرمایه گذاری شرکتهای بیمه در ازاء سرمایه گذاری صادرات محور در مناطق آزاد

13

عقد تفاهم نامه مشترک مناطق آزاد، بیمه مرکزی، بانک مرکزی و بورس بمنظور طراحی یک رفتار مالی بین المللی

14

طرح استقرار نظام جامع مدیریت استراتژیک مناطق آزاد؛ رویکردی نوین در برنامه ریزی

15

طرح ایجاد منطقه ویژه سرمایه گذاری خارجی

16

طرح ایجاد سامانه جامع فعالین اقتصادی مناطق آزاد و معرفی 100 شرکت برتر مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور

17

مهندسی مجدد نظام سرمایه گذاری در مناطق آزاد به منظور اصلاح و بهینه نمودن فرآیند سرمایه گذاری

18

تدوین نقشه راه سرمایه گذاری و تدوین اولویتهای سرمایه گذاری مناطق آزاد با همکاری شرکتهای تأمین سرمایه

19

طرح ایجاد نهاد " کانون مشاوران سرمایه گذاری مناطق آزاد و ویژه صنعتی" با هدف توسعه خدمات سرمایه گذاری، تأمین مالی و بازاریابی سرمایه به منظور تسریع و تسهیل توسعه صنعت، خدمت، تجارت و نیز بسط تعامل با نهادهای داخلی و بین المللی با همکاری شرکتهای تأمین سرمایه

20

طراحی ایجاد و عملیاتی کردن زنجیره ارزش سرمایه گذاری در راستای ارتقاء و قابلیت سازی برای سرمایه گذاری

21

تأسیس صندوقهای سرمایه گذاری در دارائیهای ارزی در مناطق آزاد

22

همکاری با بورس به منظور طراحی و تدوین ابزارهای نوین مالی با توجه به قابلیت تقنینی و فلسفه مناطق آزاد، به منظور بهره مندی از روشهای نوآورانه و بدیع که در سرزمین اصلی از قابلیت اجرا برخوردار نمی باشند

23

استفاده از ظرفیت مناطق آزاد به منظور افزایش سهم سرمایه گذاری غیرمستقیم خارجی در بازارهای اوراق بهادار متشکل

24

ایجاد و راه اندازی بورس مستغلات مناطق آزاد و تدوین مقررات و رویه های لازم برای معاملات املاک و مستغلات در بازار مذکور

25

تدوین سند راهبردی توسعه مناطق آزاد با رعایت بازخوانی نقش مناطق آزاد در توسعه کشور

26

افزایش تأمین مالی در بازارهای اولیه مناطق آزاد با تدوین امتیازات و مشوقات لازم و تشویق شرکتهای مادر (هلدینگ) به منظور سرمایه گذاری در مناطق آزاد و ویژه

27

راه اندازی بازار متشکل ایده و نامهای تجاری در منطقه آزاد کیش

28

تعامل با بورس جهت گسترش آموزش عمومی مفاهیم بازار سرمایه در مناطق آزاد و ویژه و برگزاری نمایشگاه بین المللی بازار سرمایه در یکی از مناطق آزاد

29

طرح پایش سواد مالی و سرمایه گذاری در سطح مدیران و سرمایه گذاران مناطق و فرهنگ سازی و ارتقاء سواد مالی مناطق آزاد و ویژه

30

استفاده از ظرفیت قانونی مناطق آزاد برای توسعه رینگ صادراتی بورس کالا

31

طرح استفاده از ظرفیت قانونی مناطق آزاد برای پیوستن به بازارهای مالی منطقه ای و جهانی

32

طرح بازنگری ساختار حکمرانی مناطق آزاد با الهام از نظام حکمرانی هلدینگ

33

طرح بازنگری ساختار حکمرانی مناطق آزاد با الهام از نظام حکمرانی دولت مرکزی - دولت فدرال

34

طرح تدوین نظام یکپارچه سازی اطلاعات در مناطق آزاد؛ تمرکز بر نظامهای مالی

35

فرآیند پایش حرفه ای مدیران ارشد مناطق آزاد و ارتقاء ثروت انسانی در دستگاه اجرائی

*پژوهشگر