{{weatherData.name}} {{weatherData.weather.main}} C {{weatherData.main.temp}}
کد خبر 212812

به گزارش اقتصاد آنلاین،استراتژی توسعه صنعتی ما همیشه جایگزینی واردات (Import substitution industrialization) بوده و با واردات ماشین آلات سنگین و وضع تعرفه های بالا سعی کردیم از صنعت داخلی حمایت کنیم. اما دولت های ایرانی راه را غلط رفته اند و سرنا را از سر گشاد آن زده اند.

تقریبا همه دولت ها پس از سال 1350 به زبان فنی؛ "سیاست ارزی مستقل مبتنی بر سرکوب ارزی" داشته اند. یعنی بدون توجه به سیاست های مالی و پولی کشور و نوسانات نرخ ارزهای جهانی، نرخ ارز را بصورت مستقل و بر مبنای تصورات و اهداف دیگری تعیین کرده اند، مگر زمان هایی که در مخمصه افتاده اند و امکان تثبیت نرخ ارز را از دست دادند. یعنی ما نرخ ارز را افزایش نداده ایم مگر آن که مجبور شده ایم!

 بررسی تاریخی روند نرخ ارز در ایران

در دوران پس از جنگ علی رغم تورم داخلی بالا، نرخ ارز معمولا یا تقریبا ثابت بوده (افزایش سالانه زیر 6 درصد) و یا جهش داشته است (افزایش بیش از 50 درصد) به شرح زیر:

1 پس از جنگ در سال 1368 و 1369 و افزایش حدود 80 درصدی از حدود 80 تومان به حدود 140 تومان. ماشه: تقاضای داخلی پس از جنگ

2 با یک وقفه 4  ساله در 1373 و 1374 و افزایش حدود 170 درصدی از 150 تومان به حدود 400 تومان. ماشه: تحریم های نفت و گاز ایران توسط آمریکا

3 بار سوم پس از یک وقفه 4 ساله در سال‌های 1377 و 1378 که قیمت ارز با حدود 80 درصد افزایش از 470 تومان به بیش از 800 تومان رسید. ماشه: کاهش شدید قیمت نفت

4 بار چهارم، پس از یک ثبات بی نظیر 12 ساله (!!) بالاخره در سال های 89 و 90‌ بود که قیمت ارز با حدود 290 درصد افزایش از متوسط 900 تومان به حدود 3500 تومان رسید. ماشه: این بار هم تحریم‌های آمریکا

تا سال 78 جهش ها در عرض حدود 4 سال رخ می داد و نرخ ارز را به تعادل می رساند. اما از سال 78 سیاست تثبیت با توجه به افزایش قیمت نفت به شکل بیرحمانه ای در پیش گرفته شد و 12 سال دوام آورد.

شاخص قیمت ها در ایران از سال 1368 تا 1395 حدودا 109 برابر افزایش یافته است. امابا وجود همه این جهش ها، نرخ دلار از سال 68 تا 95 تنها حدودا 50 برابر افزایش داشته است. این یعنی ما باعث شده ایم کالای ایرانی گران شود اما کالای خارجی ارزان باقی بماند و در نتیجه تولید کننده ایرانی را نابود و واردکنندگان را سرمست کرده ایم!

 فرض کنیم یک کفش چرمی تبریز در سال مثلا 78 برابر 860 تومان بوده و یک کفش چرمی چینی با ک یفیت کمتر یا مشابه با کفش تبریزی هم یک دلار قیمت داشته باشد که با توجه به نرخ دلار، همین 860 تومان می شود. یعنی تولیدکننده ایرانی و چینی با هم رقابت می کنند و تولیدکننده ایرانی براحتی کالای باکیفیت خود را می فروشد. این یعنی تولید ملی و ایجاد اشتغال. حال سال 89 را در نظر بگیرید. در حالی که همان کفش چینی مثلا 1.5 دلار شده است (چون تورم در چین بسیار پایین است)، کفش ایرانی به دلیل تورم بالا قیمتش از 860 تومان به 3010 تومان افزایش یافته است. یعنی تولیدکننده کفش ایرانی با کفش های 3 هزار تومانی باید با تولیدکننده چینی با کفش های 1500 تومانی با کیفیت مشابه رقابت کند. مشخص است که این رقابت برابر نیست، تولیدکننده ایرانی نه تنها مغلوب می شود بلکه یک یا دو سال تحمل می کند و بعدش ورشکسته می شود و بعد از چند سال کل صنعت از بین می رود.

این روایت، روایتی واقعی از وضعیت تمام صنایع ما در سالهای 78 تا 89 است. این البته کشفیات بنده نیست. این عارضه در اقتصادهای نفتی شناخته شده و به زبان فنی به آن صنعتی زدایی  (deindustrialization) ناشی از بیماری هلندی (Dutch disease) می گویند.

 یعنی ما به دست خودمان و با سیاست ارزی ناصحیح، صنعت خودمان را نابود کردیم و تولید داخلی و اشتغال را از بین بردیم. همه این مصیبت ها با یک استدلال غلط (کنترل تورم خارجی) و بخاطر یک فهم و فرهنگ نادرست (فرهنگی که ارزش پول ملی را قدرت ملی می داند) سرمان آمد. بطوری که متخصصان معتقدند بعید است که صنعت کشور دیگر بتواند قامت راست کند.

اگر تولید داخلی می خواهیم، اگر اشتغال می خواهیم، اگر صنعت مستقل و قدرتمند می خواهیم، باید این رویه غلط تغییر کند.

در مطلب بعدی که فردا منتشر خواهد شد، نرخ واقعی دلار در سال 96 و ابعاد کمتر شناخته شده این فاجعه را نشان خواهم داد و سعی می کنم راهکارهای موجود را بررسی کنم.

ارسال نظر

  • ab
    ۱۱ ۱۷

    اگر دلار امروز ده هزار تومان شود از فردا بهتر است.

  • رضا
    ۷ ۱۲

    بابا این حرفا رونگو نزولخورا ناراحت میشن میگی نه ؟ببین الان چطور می ریزن سرت .....

  • ناشناس
    ۱۷ ۹

    ... پس چرا همه کشورها ارز تثبیت میکنن؟ مگه دبی عربستان عراق و غیره چیکار کردن . تولید چارش قیمت ارز نیست تولید چارش روشهای مدرن داشتن ارتباط با خارج و بودن در چرخه تولید دنیاست . شما با کل دنیا در حال جنگید اقتصد ایران کوچیکتر شده و تولید به کلی به دلیل نداشتن تکنولوژی روز از بین رفته حالا نرخ ارز باشه 1 تومن باشه 100000 تومان تاثیری نداره چون ایران با هیچ کشوری رابطه نداره که بتونه محصولاتشو اونجا بفروشه . از اسپانیا میوه میفرستن کشورهای عربی ما حتی اینم نمیتونیم صادر کنیم محصول که جای خود داره.

  • محمدی
    ۱۶ ۹

    در کشورهای پیشرفته ، قیمت ارز با توجه به حجم پول ملی آن کشور و بدون دخالت دولت ، توسط بازار و عرضه و تقاضا تعیین می شود ، در ایران نیز باید چنین شود و ارز دولتی حذف شود و دولت فروش ارز را متوقف کند و قیمت ارز بالا رود و به قیمت واقعی و تعادلی خود برسد ، در آن موقع اگر دولت قصد پایین آوردن قیمت را داشته باشد می تواند با فروش کمی ارز ، ریال زیادی را جمع آوری کرده و بابت بدهی خود به بانک مرکزی دهد تا سوزانده و معدوم گردد ، در نتیجه این اقدامات ، تولید و صادرات و اشتغال ، افزایش و در مقابل ، واردات و قاچاق و سفرهای خارجی کاهش می یابد . هر روز تأخیر در حذف ارز دولتی ، یکی از کارخانجات ایران را نابود می سازد .

    • ناشناس
      ۷ ۰

      اواخر زمان احمدی نژاد و دولت یاردهم (خواسته یاناخواسته) عملا همین رها کردن اتفاق افتاد.
      اگر میخواهند ارز شناور باشد، لاقل مزدها فصلی افزایش دهند و سالانه، یارانه اکثریت مردم که از طبقات فرودست هستند را همین طور لاقل یک ماهانه اندکی افزایش دهند.

  • مهدی
    ۱۴ ۶

    با این حساب کتاب شما خودروسازی کشور که تمام کمال ازش حمایت شده واجازه داده نشده خودرو با قیمت پایین به کشور وارد بشه الان باید جزو ابر قدرتهای خودروسازی جهان بوده باشیم، اصلا چرا باید ما اینقد تورم داشته باشیم که مجبور بشیم قیمت دلارو ثابت نگه داریم همین چین بیست سال قیمت دلارش ثابته

  • ناشناس
    ۱۴ ۴

    برادر محترم بفرمایید فساد ارزی که با افزایش روزانه کمر به شکستن ارزش پول ملی زده وفقط مشتی سود جو ورانتهای خاص را منتفع نمود،

  • مهدی
    ۱۷ ۸

    هرچه ارز گرانتر شود تولید داخلی گرانتر و طبیعتا هم تقاضا کمتر و هم صادرات غیر رقابتی خواهد شد.این سناریو مخصوص ایران سالیان دراز است که به کشور تحمیل میشود. از سوی کیفیت را در تولیدات از دست میدهیم و هم به علت نیاز و عدم تولید واردات تشویق میشود. این نی چند سر دارد. وهر کس از یک کانال. آن می نوازد. یعنی هرج و مرج اقتصادی

  • ناشناس
    ۸ ۷

    دقیقاً

  • ناشناس
    ۶ ۷

    احسنت

  • ناشناس
    ۱۵ ۴

    هروقت نرخ دستمزدها به قیمت آزاد محاسبه شد، نرخ ارز هم به قیمت آزاد بشه.
    برای منافع پوپولیستی سرنا را از سر گشاد نزنیم.

  • محمدخان
    ۵ ۲

    ایا واقعا تولید داخلی صرفه ندارد یا تولیدکننده سود دلخواهش را نمی برد ؟ از کفش مثال زده شده . آیا تولیدکننده ایرانی مانند تولیدکننده چینی توان صرفه جویی در مصرف دارد ؟ مااز دنیاعقبیم و با افزایش قیمت ارز نمیشه جلو افتاد. باید از نقطه ای که امروز دنیادرآن ایستاده شروع کنیم.جاسوسی اطلاعات در همه زمینه های تکنولوژی کوتاهتری روش است. حتی شرکتهای ژاپنی در مقطعی جاسوسی صنعتی داشته اند . بدون حاسوسی صنعتی باید راهی که دیگران پیموده اند را بپیماییم و دایم پشت سر دیگران باشیم.

  • ناشناس
    ۹ ۱

    ارز هفت تومان 1357 شده 2800 تومان(400% در عرض کمتر 40 سال یعنی سالی بیش از 100 در100)! آیا منظور تثبیت نرخ ارز همین است؟! در این 40 سال چه قدر تولید شاخص های ناخالص ملی، درامد ناخالص ملی، ذخایر ارزی، دخایر طلا، اشتغال (کاهش بیکاری)، وضعیت مثبت بوده و درامد سرانه بهبود داشته؟! مهعمترینمسئله نرخ ارز تاثیر مستقیم (روانی و مجازی) بر قدرت خرید است. دلیل این امر هم عدم وجود نظم و رابطه منطقی خلق پول و نقدینیگی کاذبی اس که سیستم اقتصاد غیر خصوصی (احتمالا 80%) است. اساسا وقتی عمده اقتصاد هارج دست مردم است ولی اکثریت مردم مزدبیگر هستند و درامد ثابت سالانهف هرگونه گران کردن ارز تاثیر مستقیم بر زندیگ آنها میگذارد.
    گران کردن ارز یعنی کاهش ارزش پول ملی، یعنی قدرت خرید مردم.
    این قاتصاد بیمار است، بدون اینکه جامع بدان پرداخته شود و صرفا اقتصاد عمده غیر خصوصی بخواهد با گران کردن ارز، حساب ریالی اش بهتر کند بی فایده است. وقتی این معادلات درست درمیاد که اقصتاد مدرمی شود. توزیع ثروت ملی انجام شده و عموم مردم از درامد یا لاقل پشتوانه از ثروت ملی برخودرا شده بانشد. وگرنه نوسان شدید و رشد دئمی قیمت ارز موجب افزایش فقر میوشد.
    درک این مسائل کمی سخت است. چون اقتصاددان هاایی در ایران میاند کتاب و مقاله های اقتصاددانهای سالم و بالنده روی اقتصاد بیمار ایران برنامه ریزی میکنند بدون اینکه ماهیت اقتصاد ایران را تغییر دهند. اقتصاد کشورهای موفق مردمی و خصصوی است، آن فرمولها برای آن اقتصادها است. اگر میخواهید فرمول های نئولیبرالیستی پیاده کیند آیا واقعا ایران اقتصاد لیبرالیستی است؟!
    حتی مزدها در حد کشور ترکیه هم نیست. کشوری اکثریتش مزدبیگر هستند ولی یک چهارم ترکیه ای مزد می گیرند!
    خوبه که تازه اینها تثبیت کردند وگرنه الان بایست زیمباوه ای و ونزوئیلایی ها به ما می خندیدند!

  • ناشناس
    ۷ ۳

    فرض این مطلب تنها مربوط به داشتن بازار آزاد است ولی دولت و همه به خوبی میدانند که اولا بازار ایران بسیار کوچک است و به دلایل مختلف قادر به رقابت نیست. دولت حتی مثلا در آمریکای جنوبی و آفریقا کارخانه خودرو زده است ولی بازهم روی خوشی ندیده . صنایع کاشی سرامیک با کیفیت خوبی تولید انجام میدهند ولی هیچ مشتری پیدا نمیکنند و اقتصاد دانها مرتبا در حال نوشتن نسخه های نوکلاسیک و نابودی درآمد ملی هستند و به جای حل مشکلات صحبت از افزایش سن بازنشستگی و طرح عدم پرداخت بیمه است. الگوی ونزولا را سرلوحه قرار داده اند . آیا تا به حال کسی پرسیده است که صنایع با افزایش قیمت ارز چه وضعیتی پیدا کرده اند؟ راه حل تنها برکناری مدیرانی است سفره کارگران را هر روز کوچکتر کرده اند که البته شدنی هم نیست.

  • ناشناس
    ۴ ۱

    مگه آلمان و ژاپن و یا حتی آمریکا برای ایجاد شغل ارزش پولشون رو پایین میآرند تا برابری یا رقابت کنند...اگه فکر میکنید واردات برای کشور ضرر جبران ناپذیری داره , درش رو ببندید...چرا از جیب ملت میخواید بدزدید...آمریکا قویترین اقتصاد دنیاست, چرا چون تفکر و تولید خلاق و منحصر بفردی داره که انجامش, کار هر کشوری نیست, یا آلمان و ژاپن روی کیفیت و فناوری و دانش بالا تمرکز کردند, و این بهشون این امتیاز رو میده که در رتبه بالای اقتصادی باشند و مجبور نشن مثل کشورهای جهان سومی مثل چین که تولید ارزان در حجم زیاد استراتژیشون است, باشند...
    اگر فکر میکنید, واردات به اشتغال و تولید کننده ایرانی ضربه میزنه , جلوی بعضی این آقازاده های ناز پروده وسوسول و مفتخور رو بگیرید که دیگه واردات نکند...واین کار رو دولت به راحتی میتونه انجام بده ...در عوض راه آسان رو انتخاب میکنند و اینطور میشه که یک مشت دولتی ... یک شبه تصمیم میگیرند که قیمت دلار رو 3 برابر کنند و ارزش پوله در جیب مردم رو, به یک, سوم کاهش میدند و چون خودشون از این مطلب چون آگاه هستند, ثروتهای افسانه ای به جیب میزنند و...بدبخت مردم...

    با قطع و کنترل ذره بینی واردات, بیاید به کارگر ایرانی و اشتغال در ایران کمک کنید نه با کاهش ارزش پول ملی ...بیاید فناوری و خلاقیت و دانش رو در کشور توسعه بدیم که مثل کشور آلمان و ژاپن محصولاتی رو تولید کنیم که کشوری مثل چین نتونه در برابر تولید کشور ما عرض اندام کنه, ما با واردات از چین داریم به این کشور باج میدیم...
    افسوس کجاست این همت ...

  • خوش بین
    ۰ ۰

    دولت روزانه معادل 9 میلیو ن بشکه نفت و گاز به ارزش سالانه 164 میلیارد دلار از ذخایر زیر زمینی ایران بر میدارد. ارزش آب برداشت شده به قیمتدجایگزینی از این هم بیشتر است. مشکل در چیست؟ به هر خانواده 5 نفره سالی بیش از بیست هزار دلار یعنی هفتاد میلیون تومان می رسد. پس چرا کار کنیم؟

آخرین قیمت ها از کف بازار
سایر بخش های خبری