{{weatherData.name}} {{weatherData.weather.main}} C {{weatherData.main.temp}}
کد خبر 202200

۳ لخته خونی که سیستم خون رسانی اقتصاد ایران را مختل کرد

بانک‌ها را شاید بتوان به دستگاه خون‌رسانی بدن تشبیه کرد. قلب و رگ‌هایی که خون را در بدن اقتصاد پمپاژ می‌کنند. اگر سیستم گردش خون در بدن دچار هر گونه اختلالی شود یا خون‌ریزی اتفاق بیفتد، حیات آن بدن با چالش جدی مواجه می‎شود. این در اقتصاد هم صادق است.

اگر بانک ها دچار اختلال سیستماتیک شوند، کل نظام سیاسی-اقتصادی کشور با چالش جدی مواجه می شود و دولتها و نظام های سیاسی براحتی سرنگون می شوند. برای همین کشورها بسیار به بحران‌های بانکی حساس هستند. دستگاه خون رسانی اقتصاد ایران برای 4 دهه است که مشکلات جدی دارد. اما از سال 90 و با جدی شدن تحریم ها مشکلات این سیستم بیش از پیش عیان شد و میزان آسیب پذیر بودن این سیستم به چشم آمد.

به لحاظ تاریخی، بعد از سال 1352، سیاست های مالی انبساطی (به زبان آدمیزاد یعنی همان افزایش سالانه بودجه دولت) سیاست غالب در اقتصاد کشور بوده است. زمانی که قیمت نفت بالاست، هزینه این انبساط از ارزهای بادآورده نفتی تامین می شود. اما با کاهش قیمت نفت، بودجه دولت نمی تواند کاهش پیدا کند! چرا که به بالا چسبندگی دارد. در نتیجه دولت ها مجبور می شدند از بانک مرکزی استقراض کنند. نتیجه این استقراض هم تورم بود. در دولت دوم اصلاحات، استقراض از بانک مرکزی ممنوع شد. اما فکری برای از بین بردن ریشه اصلی و جوشان این دور باطل (بودجه های انبساطی) نشد. در نتیجه دولتها به جای استقراض از بانک مرکزی روی به استقراض از بانک ها آوردند!

1️⃣ اولین لخته خونی: بدهی دولت

این راحتتر هم بود! در دولت مهرورزی، با توجه به افزایش شدید بودجه های سالانه، استقراض پنهان از بانک ها مد شد. دولت ها هم که معمولا عادت ندارند بدهی خود را به بانک ها پس بدهند خصوصا هنگامی که مدیران عامل این بانک ها را خودشان منصوب می کنند! این روند در تمام این سال ها ادامه پیدا کرد. هم اکنون بدهی دولت به بانک ها حدود 130 تا 150 هزار میلیارد تومان است. (یعنی 11 تا 13 درصد کل سپرده ها)

2️⃣ دومین لخته: مطالبات معوق

از سوی دیگر، با اوج گرفتن تحریم ها در سال 90 و کاهش قیمت نفت از سال 93، درآمد ارزی دولت به شدت افت کرد. بطوری که درآمد ارزی 110 میلیارد دلاری در سال 89 به حدود 25 میلیارد دلار در سال 94 رسید. پس دولت بعنوان بزرگترین کارفرما در اقتصاد ایران، نتوانست مطالبات پیمانکاران خود را پرداخت کند. در نتیجه پیمانکاران مجبور شدند بیشتر و بیشتر از بانک ها وام بگیرند. طبیعتا بسیاری از این وام ها نکول شدند و مطالبات معوق بانک ها حدودا 4 برابر شد و به چیزی حدود 80 تا 130 هزار میلیارد تومان رسید. (یعنی حدود 7 تا 11 درصد سپرده ها)

3️⃣ سومین لخته: رکود مسکن

از سمت دیگر، با توجه به تجربه 4 دهه گذشته، امن ترین سرمایه گذاری برای بانک ها سرمایه گذاری در بخش مسکن بود. به همین جهت بانک ها بخش مهمی از منابع خود (حدود 120 تا 150 هزار میلیارد تومان یعنی 10 تا 12 درصد سپرده ها) را در بخش مسکن سرمایه گذاری کردند. پس از آغاز رکود مسکن از سال 92، نه تنها ارزش دارایی بانک ها کاهش پیدا کرد، بلکه میزان نقدشوندگی این منابع نیز به شدت افت کرد.

این سه لخته و انجماد در بخش دارایی های بانک ها می توانست هستی نظام اقتصادی کشور را به باد دهد.

در این شرایط بانک ها چه کردند؟

بانک ها برای عقب انداختن بحران همه کار کردند. اما برای حل آن هیچ کاری نکردند. آنها اقدام به رقابت بر سر نرخ سود بانکی کردند. بطوری که بدترین بانک ها بالاترین نرخ ها را ارایه می دادند و بدون وجود سیستم رتبه بندی، منابع به سمت بدترین بانک ها سوق داده شد. متاسفانه بانک مرکزی در این زمینه منفعل عمل کرد.

در چنین شرایطی، دولت یازدهم بانک های کشور را تحویل گرفت. دولت در مهار بحران تا حدودی موفق بود، اما نتوانست کاری برای ریشه های بحران بکند و بحران بزرگتر شد. دلیل این ناتوانی علاوه بر شرایط ویژه کشور در این 4 سال به ناهماهنگی تیم اقتصادی نیز برمی گردد. در حالی که مسعود نیلی به عنوان استراتژیست اقتصادی دولت با علی طیب نیا، وزیر اقتصاد در شیوه اصلاح نظام بانکی هم نظر بودند اما بانک مرکزی و سازمان برنامه دیدگاه های متفاوتی داشتند. در سال 95 هم انتخابات 96 اجازه اصلاحات عمیق به سیاستگذار نمی داد. حال که انتخابات تمام شده، وقت عمل است.

ارسال نظر

  • ناشناس
    ۱۷ ۳

    متأسفانه خیلی وقته که همه هموطنای عزیزم همه تحت فشار بودن ، چه در مسکن چه در بازار سرمایه چه در صنعت و ... ، دولت خیلی منفعل عمل کرده ...

    • ناشناس
      ۲ ۰

      وقتی خودرو سازها سود انصراف ۲۶درصد میدهند بانکها هیچ وقت سود سپرده رو پایین نمیارند در نتیجه تولید زمین گیر میشه و بازار اشتغال میخوابه

  • ناشناس
    ۲۳ ۳

    بحران بانکی هم یکی از بیشمار فرزندان معلول رکود اقتصادیه . تا زمانیکه تدبیر فقط رو طبل بورس بکوبه و با کانالیزه و بلوکه کردن 400 هزار میلیارد تومن از نقدینگی در بورس بیمار همچنان به تداوم رکود سنگین ادامه بده که مثلا" به تورم تکرقمی بنازه ( در حالیکه در مواد غذایی تورم سه رقمی هم داریم ) ورشکستگی بانکها ، بحران چکهای برگشتی ، نرخ فزاینده بیکاری ، عدم میل به سرمایه گذاری و افسردگی اجتماعی بیداد میکنه

    • کار نشناس
      ۱۶ ۴

      تنها راه نجات تورم و گرانی میباشد. ضمینه روانیش هم محیاست 4 سال رکود ورشکستگی بانکها تحریمهای جدید.....

  • آیدین
    ۱۵ ۵

    این نرخ سود بانکی در شراط رکود منجر به ورشکستگی می شود تنها راهکار خروج از سیاست انقباضی است بعد کاهش نرخ سودهای بانکی راه دیگری وجود ندارد

  • ناشناس
    ۱۳ ۱۴

    اگر کسی راه سوم را میداند بگوید، اما راه اول عدم بازپرداخت بخشی از سپرده ها متناسب با مطالبات معوق است.راه دوم شروع به چاپ پول برای جبران بخشی از مطالبات معوق است، این کار، سیگنال افزایشی قیمت مسکن است که منجر به رونق و بالا رفتن قیمتها میشود، از این طریق ارزش داراییهای بانکها افزوده شده و بخش دیگری از مشکلشان حل میشود. ایراد این روش این است که تورمی که در این چند سال با سود بالای بانکی به تعویق افتاده آزادمیشود که طبیعتا نامطلوب اما اجتناب ناپذیر است.

    • ناشناس
      ۱۶ ۶

      توهم ،مطمئن باش اگه ميتونستن اين كار رو ميكردن،چوب خطشون پر شده،توي همه زمينه ها،(افزايش قيمت دلار،افزايش قيمت بنزين،افزايش قيمت زمين،)هر چيزي كه فكرش رو كني توي اين سي سال بارها انجام شده و نتيجه اش املاك گرون قيمت كه هيچ مشتري نداره،يا دلار گرون كه هيچ خط توليدي نميشه اپديت كرد،تنها راهش نگه داشتن سود در همين حد و يا بيشتر تا مقداري از قدرت خريد مردم برگرده،همين//اقتصاد به خريد كردن مردم عادي بيشتر نياز داره

  • رضا
    ۱۹ ۳

    اقتصادایران امسال ابستن تلاطم های بیسابقه ای خواهدبودکه عده ای قلیل را یکشبه از فرش به عرش وعده ای زیاد رو از عرش به فرش خواهد رساند......

  • ناشناس
    ۱۲ ۱

    بانک مرکزی دست از رو پوشانی غده چرکین که بانک ها به آن مبتلا شدن دست بردارد وزود تر این غده را جراحی کند

  • حجره دارباتجربه..
    ۱۲ ۱۵

    تنها راه نجات بانکها بی ارزش کردن سپرده هاست؟چطور؟ابتدا تمام موسسات غیرمجاز درچنده ماه جمع میشه .سپس موسسات مجاز ادغام میشن .بعد سود بانکی میاد رو10درصد.بعدقیمت ارز واقعی میشه بالای 5000.دراینصورته که تورم میره بالای 20درصد وقیمت مسکن جهش پیدا میکنه ایضا تمام سودهای پرداختی به سپرده ها تو4سال گذشته تودو یاسه ماه پس گرفته میشه با کاهش ارزش ریال.. با رونق بازار مسکن بانکها میتونن املاکشون رونقد کنند وروز از نوروزی ازنو......

    • ناشناس
      ۱۷ ۳

      سال نود و یک این اتفاق افتاد،نتیجه اش گرون شدن دلار و زمین و کاهش قدرت خرید مردم،و رکود سنگین بود،آزموده رو ازمودن خطاس

  • محمدرضا
    ۵ ۰

    درسال 95 انتخابات 96اجازه اقدام عملی رو به دولت نمی داد....چرا؟ مگه قراره چه اتفاقی بیفته......

  • ناشناس
    ۱۴ ۱۰

    بنده به دقت این متن رومطالعه کردم با احترام به نطر بقیه دوستان تنها یه جمله به ذهنم خطور کرد......نزولخوربی کفن شد..

  • ناشناس
    ۲۱ ۲۰

    درسال 96 مسکن قیمتش 60درصد سقوط خواهد کرد. دلال مرد

    • ناشناس
      ۳ ۴

      اصلا 100 درصد سقوط میکنه فعلا که ظاهرا تو داری سقوط میکنی خخخخخخ

    • ناشناس
      ۲ ۰

      احتمالا کمتر از سایر کالاها قیمت مسکن رشد کنه

    • ناشناس
      ۰ ۱

      اخه ادم عاقل وقتی ملک به ۳۵درصد ارزشش رهن میره چه دلیلی داره ۶۰ورصد قیمت فروشش سقوط کنه.انقدر سطحی نگری خوب نیست

  • نیما
    ۱ ۱

    مسکن آماده باش که نوبت تو هم فرا رسید دیگر کافیست نزول خواری و تو خونه نشستن و کار نکردنو نزول گرفتن ،با رونق مسکن بسیاری از جوانان بیکار وارد عرصه میشوند بسیاری از صنایع مربوط به مسکن رونق میگیرند ، آخه کجای دنیا بانک ها انقدر سود میدهند که اکثر کشورشو نزول خوار کنه .کشور باید داخلش تولید و سازندگی و چرخش مالی داشته باشه نه همه کاراشونو تعطیل کنن بشینن تو خونه منتظر آخر ماه و نزول بشوند ، که از نظر شرع و عرفم حرام است،

  • ناشناس
    ۱ ۰

    راه حل با این سطح تدبیر و جرات که در دولت دیدیم فقط چاپ پوله.اما بسیار خطرناکه چون تورم بالا و رکود بسیار سنگین میاره .
    اما راه حل واقعی تجدید ساختار بانکها به صورت کاملا واقعی و جدی و باز پرداخت بدهی دولت به بانکها و فروختن املاک به هر قیمتی که فروشنده بخرد و و قبول از بین رفتن وامهای معوق از جیب سهامداران است. و البته با اخرین متد حسابداری باید حسابرسی بشن و تمام موسسات غیر مجاز بسته شن و نرخ سود دستوری بیاد پایین.این کم هزینه ترین راه حل است و از همه مهمتر کم کردن بودجه دولت هست.نه هر روز به هر بهانه ای طرح و لایحه برای افزایش بودجه بیاد به مجلس

  • املاکی با سواد
    ۱ ۰

    راه نجات بانک ها عرضه ارزان قیمت املاکشون در بازار آزاد هست . چون دارایی بانک ها تبدیل به ملک شده . دلیل اصلی که بانک های ایران ورشکست نمیشوند هم همینه که ملکهای زیادی دارند که در صورت افت کردن اونها رو میفروشند . منتها نمیدونم چرا بانک مرکزی که اونها رو مجبور کرد که بفروشن و اونها هم ملکا رو به مزایده گذاشتن ، بعد از ناموفق بودن این طرح چرا ازشون نخواست که قیمتها رو بشکنن و ارزون عرضه کنن تا دارایی بلوکه شده سمی بانک ها آزاد بشه و گردش به بازار پولی برگرده . بانک های ما خیلی ثروتمندند منتها به شرطی که ملکها رو بفروشن و تبدیل به پول کنند . خصوصا ملک های تجاری رو که الان حداقل ۶۰ درصد حباب قیمتی دارند و به همین دلیل فروش نمیروند .

  • ناشناس
    ۱۰ ۰

    جواب اعتماد مردم به این دولت ناامن کردن پولاشون تو بانک و گرون کردن ارز و مسکن بود ؟

  • ناشناس
    ۱۱ ۳

    پرواز یورو امروز صبح شروع شد.....

  • شاهد
    ۵ ۰

    استاد عزیز،
    افزایش ریسکهای سیستماتیک در اقتصاد ما باعث افزایش شدید هزینه مبادله شده. این افزایش هزینه کل اقتصاد ما رو زمین گیر کرده که شامل هزینه بهره، زمین، رکود تورمی، بیکاری و غیره شده.
    بیماری هلندی همچنان با قدرت اقتصاد ما رو تحلیل میبره.
    و نهایتا انتظارات تورمی و سفته بازانه، با کوچکترین ضعف دولت در تامین ارز، مثل گرک آماده حمله به بازارها هستند به گونه ای خود دولت هم پیرو اونها میشه و کاهش قیمت ممکن نیست.
    ادامه اداره کلانشهرهای پرخرج ما با این سطح درآمد نفتی غیر ممکنه.
    تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.

  • تاپ
    ۳ ۰

    "در چنین شرایطی، دولت یازدهم بانک های کشور را تحویل گرفت"! خود دولت مسبب بخشی ازاین شرایط هست به خصوص آقای مغز متفکر نیلی، در این 4 سال نرخ های سودی که بانک ها می دهند در تاریخ ایران سابقه نداشته است.

آخرین قیمت ها از کف بازار
سایر بخش های خبری